Hiri batzuek zergatik dute euskarazko eta erdarazko izena? Beste herri batzuetakoek emandko izenak dira biak. Gizarte mota ezberdinak egon izanaren ondorioa da. Inperialismoak inposaturik gertatu den fenomenoa da. b Hiri batzuek erdarazko izena hartzea, noiz gertatzen da? Batez ere XI - XV. mendeetako kontua da. XVI. mendera arte. Erromatarren garaian gehienbat. a Zenbat aro bereizten ditu Urrutikoetxea jaunak? Bi, Nafarroako erregeen aroak. Bi, Nafarroako eta Arabokoa. Bi aro nagusi. c Zertarako eraiki zituzten hiribilduak? Nekazaritza bultzatu nahi zutelako. Santiagorako bidea egiteko. Merkataritza eta artisautza bultzatzeko. c Zergatik sortu ziren hiribilduak? Ahaide nagusien interesgatik. Harresiz inguraturik, defentsarako egokiak zirelako. Nekazaritzarako baldintza onak eskaintzen zituztelako. b Hiribilduen sorreran, nortzuk zeukaten interesik handiena? Erregeek. Ahaide nagusiek. Nekazariek. a Zer dira frankoak hasiera-hasieran? Frankoen lurraldeetatik iritsitakoak. Zergarik ordaintzen ez dutenak. Eskubideak dituztenak. a Zergatik zen boteretsua Antso Nagusia? Aragoa, Galizia eta Asturias bere menpean zeuzkalako. Hiribildu asko sortu zituelako. Santiagoko bidea mendean zuelako. c Zer dio hizlariak Jauntxoei eta Ahaide Nagusiei buruz? Ia-ia gauza bera zirela XVIII. mendera arte. Bereizi egin behar direla. Jauntxoak Ahaide Nagusiak baino lehenagokoak zirela. b Nekazaritzaren alde zeudenei zer komeni zitzaien? Lursail itxiak. Sailak zabaltzea. Oinaztarren alde jokatzea. a Ahaide Nagusiek zer nahi zuten? Hiribilduak indartu. Merkataritza zabaldu. Sistema zaharrari eutsi. c Noiz sartu zen Oņati Gipuzkoan hizlariaren arabera? XVIII. mendean. XIV. mendean. XIII. mendean. a Zer dio hizlariak Euskal Herriko nekazaritzaz? Nekazaritza artzaintza baino lehenago sartu zela. Baserriak beti izan direla euskal nekazaritzaren ezaugarri. Hegoaldetik iritsi zela. c Zuei laguntzarik eskatu al dizute Itziarrek? Zein da erantzun okerra? Ez, bere kasa egin nahi omen du. Ez, bere kabuz egin nahi omen du. Ez, bere gisara egin nahi omen du. Ez, bere bizkar egin nahi omen du. d Zein da zuzena? Hizlarietaz gain. Urtearen zehar. Ardoa bilatzera joan. Kalean behera joan. d Badaki horrek autoa gidatzen? Zein erantzun ez da egokia? Jakingo ez du, ba, txoferra da eta! Nola ez du jakingo ba, txoferra da eta! Berak ez badaki, nork jakingo du, ba! Jakin badaki, txoferra da eta! d Balio txikiko zerbait, garrantzirik edo funtsik gabea: Hitsa. Hutsa. Hutsala. Sitsa. c Jertsea ez duzu ondo jantzi. Zein da erantzun okerra? Ene, atzekoz aurreta dut eta! Ene, alderantziz jantzi dut eta! Ene, azpikoz gora jantzi dut eta! Ene, buruz behera jantzi dut eta! d Esandakoa egingo .... hobeto ibiliko..... balukete lirateke. balute lirateke. balute ziren balute ziratekeen. b Ondokoetarik zeinek ez du hegan egiten? Eperrak. Enarak. Azkonarrak. Kardantxiloak. c Mauka-mauka.... ari du euria. lo egin dut. bizi zara. jaten ari da. d Zein da zuzena? Asko eta asko ospakizuna txarto irtengo denaren beldur dira. Baietz, ba, Igor dela zuzendari izendatu dutena! Ez dadila inork pentsa gauzak horren erraz egiten direnik. Arazoa zera izango litzateke: dirua nondik ateratzea. b Jateko gogoa adierazteko zein da desegokia? Tripazorriak ditut. Goseak nago! Kriston gose naiz! Hau gosea, hau! c Zein da zuzena euskara batuan? Batzuri ez zaie gustatzen hori. Egunen batetan lortuko dugu nahi duguna. Zu ezik beste denak etorri ziren. Aurrealdean atzealdean baino leku gehiago dago. d Ez dut uste hauteskundeak alderki horrek irabaziko dituenik,... zer apostatzen duzu? lepoa jarriko nuke. eskua sutan jarriko nuke. zer jokatzen duzu? b Zein da zuzena? Ezagutzen duzun irakaslea esan zigun. Guk, oraingoz, ez dut uste hortik pasatuko garenik. Atzo ikusi nuenak zirrara handia eman zidan. Beņat eta Iker ziren hori aitortu dutenak. c Duela hiru urte ikusi genuen elkar azkeneko aldiz. Bestela esanda: Orain dela hiru urtetik ez dugula elkar ikusi. Azken hiru urte hauetan ikusi dugu elkar. Badira hiru urte elkar ikusi ez dugula. Hiru urtetan ez genuen elkar ikusi. c Auto bedeinkatu honekin nahikoan lan! Zer esan nahi du? Autoa bedeinkatzeak lan handia ematen duela. Hori dioena asper-asper eginda dagoela autoarekin. Autoa gaizki dabilela bedeinkatu gabe dagoelako. Bedeinkatu edo ez, autoek lan handia ematen dutela beti. b Zein da zuzena? Hau ondo deritzot. Indurainek lehenengo postuan dihardu. Zuek joandakoan ekin zioten lanari. Afaltzera gonbidatuko dizuet. c Zein dago ondo idatzita? Seiretan etorriko gara. Bederatzitan deitu ziguten. Bost´erdietan iratzarri gintuen umeak. Hiruretan bazkaldu ohi dugu udan. d Adiskideari adore emateko zein da egokiena? Eutsi goiari! Lasai egon, gizona! Lasai ibili, hori ez da ezer! Ez kezkatu, motel! a .......etorri festara. Haur eta guzti Haurrarekin eta guzti Haurrarekin eta guztiz Haurrarekin eta guztiarekin a Diputazioek aho batez onartu dute Aportazioen Legearen aurreproiektua. Bestela esanda: Diputazioek behin betiko onartu dute Aportazioen Legearen proiektua. Diputazio guztiak bat etorri dira Aportazioen Legearen aurreproiektua onartzean. Diputazioek erabateko adostasunez onartu dute Aportazioen Legearen behin betiko proiektua. Diputazioek gehiengoz onartu dute Aportazioen legearen aurrekontua. b Osatu esaldi hau: Askotan eskatuta ere,... ondo deritzot. ez dator bat nirekin. ez nago horretarako prest. merezi duelakoan nago. c Nor da umezurtza? Umerik ez daukan emakumea. Umerik eduki ezin duen emakumea. Aita, ama edota biak galdu dituen haurra. Jaio aurretik hildako umea. c Ez zegoela ezkonduta esan zizun? Ba,... eztenkada ona jo zizun! akuilu polita jarri zizun! ziri ederra sartu zizun! xirri ona egin zizun! c Horrelako proba fisikoetarako .... erabakiorra izaten da. gaztetasuna gaztaroa gazteria gaztedia a Zein da zuzena? Beste edozein lekuetan bezala, hemen ere ondo. Bai, han famili batekin egon nintzen ere. Egun horretan irakaskuntzan dihardutenak jaia izaten dute. Bada jende asko programa hori atsegin duena. d Manuren aldean lan asko egin du Josebak. Hau da: Josebak Manuren ondoan lan egiten du. Manurengatik ez balitz Josebak ez luke hainbeste lan egingo. Bien artean lan asko egin dute. Josebak Manuk baino lan gehiago egin du. d Gurasoek Joni bizikleta berria oparitu ..... eta berak eskerrak eman..... die dizkiote. diote dizkie. diote dizkiete. die dizkie. b Osatu esaldi: Bazterrak nahasten ibili da eta..... ez dauka batere kulparik. orain ondorioak jasan behar. langile ezin hobea da. beti esana aditzen du. b Zein da zuzena? Asko jakin ezik, ez omen da batere erraza lehiaketa hori gainditzea. Beste alor bat ikutzeko daukagu, non askotan eztabaidak sor daitezke: eutanasia. Etxe askotan gertatzen denez gero, saguak dauzkagu. Zer nahi duzu gehiago: sagarra edo laranja. a Denetik izan zen: onak, txarrak eta... hala nolakoak. horrenbestekoak. erdizkakoak. erdipurdikoak. d Zein da zuzena? Badago jendea nahiago duela bere kasa ibiltzea. Sinismenik ez dugularen seinale da hori. Liburu horrek merezi du irakurtzea. Jatea utzi zuen pentsatzen argaldu egingo zela. c Zer ganora da hori, gero! Hau da: Zer demontre da hori! Ze arraio da hori! Zein arazo da hori! Zer fundamentu da hori! d Ezer egiten ari al zarete? Zein da erantzun zuzena? Ez, ez gara ezer ez egiten ari. Ez, ez gara ezer egiten ari. Bai, ezer egiten ari gara. Ez, ezertan ari gara. b Zein da zuzena euskara batuan? Itziar ere joango liteke, sasoiz abisatuz gero. Gustatuko litzaidake, ba, hondartza elurtuta ikustea. Ni neu, behintzat, gelditu egingo nintzake. Dena ahaztutzea duzu onena. b Han ari ziren denak..... jaten eta jaten. jan eta jan. janez eta edanez. janean eta edanean. b Ez daukagu zer galdeturik. Bestela esanda. Ezin dugu galdetu. Ez daukagu galdetzerik. Ez dugu ezer galdetzerik. Ez daukagu ezer galdetzeko. d Amak semeari: Martin, ez da itxura gure auzokoaren hiletara ez joatea! Hau da: Hiletara joan behar da, itxura egiteko besterik ez bada ere. Martinek ez dauka gaur itxura onik eta ezingo da hiletara joan. Hori ez da hiletara joateko moduko jazkera. Martinen amari ez zaio egokia iruditzen hiletara ez joatea. d Zein da zuzena? Lapurrek ondo zekiten nola etxe hartan sarrera bi zirela. Ezkondu beharra izan zuten, auzokoek zer esango zutenaren beldur. Ezin izan nion,ba, barreari eutsi! Pozik itzuli ziren lasterketatik, zeren parte hartzea zelako garrantzitsuena. c Arazo handiak zituen, baina azkenean irtenbidea aurkitu du. Beste era batera esanda: Korapiloa askatu du. Oso erraz aurkitu du kaleko atea. Bere onetik atera da. Kale egin du. a Hauetatik zein dago zuzen idatzitik? 1985ko martxoak 17an. 1873ko azaroaren 9an. 1994etako irailak 20. 1993aren urtarrileko 5a. b Adierazi zelan irakurtzen den honako eragiketa hau: (72 + 3) x 2 = 150. Hirurogeita hamabi plus hiru aldiz bi dira ehun eta berrogeita hamar. Hirurogeita hamabi gehitatu hiru bider bi berdin ehun eta berrogei. Hirurogeita hamabi eta hiru bigatik igual ehun eta berrogeita hamar. Hirurogeita hamabi gehi hiru bider bi berdin ehun eta berrogeita hamar. d Zein dago gaizki? Zein sagardo on! Bai sagardo ona! Bai ona sagardoa! Hau da sagardoa, hau! a Arratsaldean mendira joango gara, non eta ez duen eguraldi txarra egiten. Bestela esanda: Eguraldi txarra egiten ez duenez, arratsaldean mendira joango gara. Eguraldi txarra egiten ez badu, arratsaldean ez gara mendira joango. Eguraldi txarra egin ezean, arratsaldean mendira joango gara. Arratsaldean eguraldi txarra egingo ez duenez, mendira joango gara. c Hauetako zein ez da baratzeko landarea? Tipula. Erbia. Berakatza. Ilarra. b Zein da zuzena? Ez da norbait etorri. Ez da inor ere ez etorri. Ez da etorri inor ere ez. Ez da inor ere etorri. d Zein da zuzena? Horrek eztaki zertaz hitzegiten hari den. Ala ere, azken egunerarte gelditu ziren. Ziur-ziur egon zaitezke hori gezurra dela. Urrengo egunerako joatea agindu omen zieten. c Gaur larunbata da. Zer izango da gaur zortzi? Joan den larunbata. Datorren asteko igandea. Datorren larunbata. Joan den asteko ostirala. c Zein da zuzena? Bai hemen nahiz beste zenbait lekutan izango dituzu arazoak. Herri horiek kanpotarrak erakartzeko prestatutak daude. Ez dago horrenbeste erosotasun hotelean bezala. Lagunarteko afaria datorren asteburuan egitekotan dira. d Direnak eta ez direnak bota ondoren, zuzendariak bilera amaitutzat eman zuen. Hau da: Direnak bai, baina ez direnak ez zituen bota bileratik. Gezur hutsak baino ez zituen esan bileran. Bilerako partaide guztiak kalera bidali zituen. Gogorra izan zen eta galantak bota zituen. d Ni neu, behintzat, ikaratu egiten ... gauza horiek; izua ematen... nazakete diezadakete. naute didate. didate naute. zaizkit dit. b Zein da zuzena euskara batuan? Jokin-eta pozik datozte kontzertutik. Nora nihoan galdetu zidan. Han zeuden den-denak, geuri begira. Gaur etortzeko bazan ere, atzo etorri zan. c Gezurrak hanka motza du. Bestela esan: Gezur edo egia esan, berdintsu da. Gezur txikiak barkagarriak dira. Oso erraza da gezurtia harrapatzea. Denok esan dugu inoiz gezurren bat edo beste. c Etxera iritsi orduko oheratu nintzen. ....., hain nekatuta nengoen! Izan ere Alabaina Haatik Aitzitik a Badut nik lana, gogotik! Hau da: Gogaituta nago hainbeste lanekin. Gogo onez egingo dut lana. Ez daukat lan egiteko batere gogorik. Lan ugari daukat. d Zein baino zein azkarragoak dira neskak horiek. Bestela esanda: Neska batzuk azkarragoak dira beste batzuk baino. Neska horiek beste batzuk baino azkarragoak dira. Neska horiek denak ere oso azkarrak dira. Beste edonor baino azkarragoak dira neska horiek. c Ondoko aditzetarik bat ez da besteen baliokide. Zein? Jakinarazi. Aditzera eman. Adierazi. Aldarrikatu. d Zein ez da zuzena komaren erabilerari dagokionez? Maria, azkenean, eskondu da. Nik, egia esan, nahiago dut hori, baina hau ere ez da itsusia. Mikel, Iņaki eta Iņigo, badatoz. Ez dira bihar etorriko, etzi baizik. c Alferrik galtzen utzi dituzu sagarrak. Hau da: Galdu egin dituzu sagarrak; beraz, orain alferrik da. Alfer galanta zara, sagarrak erosi eta jaten ez badituzu. Sagarrak ez dira jateko gauza, usteltzen utzi dituzu eta. Baten batek jango ditu sagarrak, aurkitzen dituenak edo. c Zein da zuzena? Edozein lekuetan aurkitzen dira horrelakoak. Epaimahaia zazpi pertsonek osaturikoa zen. Kalean eta baserritan ez da euskara molde berdina erabiltzen. Zenbait hiritan ez da giro izaten uda garaian. d Zein da otoi hitzaren baliokidea? Tori. Mesedez. Segi. Biraoa. b Euskara sustatzeko dirulaguntzen zerrenda kaleratzear dago. Zer esan nahi du? Ikaragarrizko dirutzak emango dira euskararen alde. Ez da berehala jakingo nori emango zaion dirua euskararen ikerpenerako. Laster emango da euskara bultzatzeko laguntza ekonomikoen berri. Jende asko dago prest euskararen alde dirua emateko. c Bere barrera hustu beharrean gertatu zen. Hau da: Etxe barruko traste zahar guztiak atera zituen. Bere barruko egonezina kanporatu behar izan zuen. Botaka egin zuen. Etxetik aldegin zuen toki faltagatik. b Zein ez da zuzena puntu eta komaren erabilerari dagokionez? Honako hauek etorri ziren: Txomin, harakina; Patxi, okina; Pako, tabernaria eta Peru, zurgina. Batzuk biziro maite ditugu; beste batzuk epelkiro; beste zenbait, berriz bost axola zaizkigu. Hitzaldia esaldi honekin amaitu zuen; ondo esanak ondo hartu eta gaizki esanak barkatu. Ez dute gaur amaituko, ez; bihar amaituko dute. c ´Hau kuxidadea!´ esan du amak zure logelara sartu denean. Hau da: Harrituta dago logela txukun-txukun dagoelako. Susto ederra hartu du logelan jarri duzun argazki itsusi horrekin. Amari ez zaio gustatzen zu hain kuxkuxeroa izatea. Haserre xamar dago logela hankaz gora daukazulako. d Orain arte ez ...... sekula inori esan; zeuri ...... oraintxe. nion diostazu diote diost diot diotsut dio diostazu c Zein da zuzena? Urtarrilan prezioak osterare jetxiko dira. Urtarrilan prezioak osotera be jeitsiko dira. Urtarrilean prezioak ostera ere jaitziko dira. Urtarrilean prezioak ostera ere jaitsiko dira. d Osatu esaldi hau: Besterik ezean,.... ez ezazu hori jan. landareek ez dute urik behar. horrek ez digu gauza onik ekarriko. bukatutzat emango dugu bilera. d Jario itzela du. Zer esan nahi du? Jale ona dela. Ile sorta ederra daukala. Berritsua dela. Gorpuzkera sendoa daukala. c Nik ..... hamar mila pezeta emango ditut.... gutxienez behintzat. alderantziz behintzat. ostera aitzirik. behintzat gutxienez. d Senitartekoren bat hil zaion pertsonari idaztean: Atsekabean lagun! Sentipen handia dut! Dolu naiz! Dolumina daukat! a Eguraldi honekin.... ez dago inora jatea. ez dago inora joatekorik. ez dago nora joaterik. ez dago inora joaterik. d Zein da ume koxkorra? Hazi xamarra dagoena. Koxko egiten duena. Kaskagogorra dena. Jaio berria. a Zein ez da zuzena? Kosta ahala kosta, lortu egingo dugu. Gaur nekatutak gaude. Aurten ez omen da festarik izango. Elkarren aitzakian, ez dute kolpe santurik jo. b Uste, iritzi, asmo edo erabaki bati gogor eta amore eman gabe eusten dion pertsona, zer da? Tinkoa. Sendoa. Gogorra. Egoskorra. d Nik .... Iratxe orain Sopelan ..... dela. usten dut biziko usten dut bizitzen uste dut bizitzen uste dut bizi d Hogei bat lagun zeuden hitzaldian. Zenbat zeuden? Hogei. Hogeita bat. Hogei baino gehiago. Hogei; gutxi gora-behera. d Hain da gosetia ...... hori guztia janda ere ez ..... aseko. non litzatekeela zeren bailitzatekeela ezen bailitzateke zergatik baita c Azaldu ondoko esaldia: Aterik adina maratil eduki. Zernahitarako irtenbidea izatea. Giltzagintza lanbide izatea. Ategintzan ihardutea. Atea krisketaz ixtea. a Oso denbora gutxi barru, merkatuko ontzi birziklagarri guztiek "puntu berdea" delako ezaugarria izango dute. Hau da: Laster, ontzi birziklagarriak.... berdeak izango dira. puntu berdea duten merkatuetan salduko dira bakarrik. ez dira merkatuetan salduko, puntu berdea badute. puntu berdeaz bereizi ahal izango dira. d Lagunarteko hizkeran, zein da egokiena? Eman diezadakezu sua? Eman didazu sua? Sua emango didazu? Sua eman zeniezadake? c Hori une honetan gerta .... , berrehun urte barru era gerta .... ; zergatik ez? badaiteke liteke ahal bada ahal izanga da baliteke zitekeen balitz litzateke a Ama beragandik eta haurdunaldi beretik jaiotzen diren haurrak: Anaiak. Ahizpak. Bizkiak. Haurrideak. c Zein da zuzena? Gauregungo experimentu asko kontrolik gabe egiten dira. Liburu horren boskarren horrialdean dator. Ziur egon zaitezke: horra aurkeztea onuragarria izango da zuretzat. Miloiak eta miloiak ordaindu omen zituzten fabrika berrezkuratzeko. c Gaitz hori sendaezina da. Beraz,... ez dago zer egin. ez dago ezer egiteko. ez dago zer eginik. ez dago zer egitekorik. c Zein da zuzena? Zerbait kasuetan gezurra esatea ezinbestekoa izaten da. Andonik esan zigun bertan itxarotea, badaezpada ere. Hamaika aldiz esan genion isilik egoteko, baina alferrik. Medikuagatik aginduta, astebete eman zuen ohean. c Emakumeek egiten dute gizarte arloko lanaren bi heren baino gehiago. Hortaz, gizarte arloan: Gizonek ez dute lanik egiten. Lanak emakumeen gain gaude, gehienbat. Gizonen eta emakumeen artean berdintsu banatuta daude lanak. Emakumeek ez dute gizonek adina lan egiten. b Gurea entzun dute baina ez dute hitzik atera. Beste era batera esanda: Gurea entzun dute eta ez dira isildu. Gurea entzun dute baina ez digute jaramonik egin. Gurea entzun dute eta ez dute ezer ere esan. Gurea entzun dute eta ados dira. c